# برنامه پژوهشی آفتاب
## (امید منوچهریان – اهورا امید)
—
”’برنامه پژوهشی آفتاب”’ (با نام کامل ”’برنامه پژوهشی آفتاب امید”’) یک نظام تربیتی و پژوهشی ایرانی در حوزه کودک و نوجوان است که توسط ”’امید منوچهریان”’ (با نام هنری ”’اهورا امید”’) بنیانگذاری شده است. این برنامه با هدف پرورش و شناسایی استعدادهای کودکان، رویکردی چندبعدی به توانمندیهای انسانی دارد و مدعی است که کودکان را در ابعاد مختلف شناختی، هیجانی، اجتماعی و وجودی ارزیابی میکند .
فلسفه اصلی این برنامه بر این اصل استوار است که «هر کودک، یک خورشید یگانه است» و شعار بنیادین آن «آفتاب باش تا جهان به حضورت دلگرم شود» میباشد. در این نگرش، کودک نه ظرفی برای پر کردن، بلکه جهانی برای کشف کردن تلقی میشود .
—
## پیشینه و تاریخچه
بنابر اطلاعات منتشر شده، روند شکلگیری این برنامه به سال ۱۳۸۴ و طرحی با نام «آفتاب یک» بازمیگردد که بر روی کودکان زیر ۷ سال متمرکز بود. در سال ۱۳۹۶، نسخه دوم این برنامه با نام «آفتاب خندان (امید ۲)» ارائه شد که شامل مجموعه کتابهایی با همین عنوان برای سطوح مختلف بود. نسخه سوم این برنامه با عنوان «آفتاب امید ۳» برای سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵ میلادی) برنامهریزی شده و قرار است به عنوان یک «نظام جامع رشد فردی» از پیش از بارداری تا بزرگسالی را پوشش دهد .
—
## بنیانگذار: امید منوچهریان (اهورا امید)
”’امید منوچهریان”’ متولد ۷ اردیبهشت ۱۳۶۵ (۲۷ آوریل ۱۹۸۶)، بنیانگذار و مدیرعامل برنامه پژوهشی آفتاب امید ۳ است. او فعالیت حرفهای خود را در حوزه کودک با موسسه خلاقیت آغاز کرد و در آنجا به عنوان مدیر دپارتمان بازی و نماینده آژانس جهانی استعدادیابی (WTA) در ایران فعالیت داشت . منوچهریان مدعی است که مبتکر بیش از چهار هزار بازی برای کودکان است. او همچنین مدیر انجمن ادبی کارگاه خیال و نماینده فعلی اسکیلپورتا در ایران میباشد.
از دیگر سمتهای او میتوان به نویسنده و سردبیر مجله «آفتاب» اشاره کرد . منوچهریان در زندگینامه خود از تأثیرپذیری از چهرههایی مانند علیاشرف درویشیان، احمدرضا احمدی و قیصر امینپور سخن گفته است.
—
## کتابشناسی
بر اساس اطلاعات پایگاههای کتابخانهای معتبر، امید منوچهریان آثار متعددی در زمینههای تألیف، ترجمه و طراحی کتابهای آموزشی و کودک منتشر کرده است:
### تألیفات (نشر یزدا / کتابهای یویو، ۱۳۹۶–۱۳۹۹)
* ”’مهد من: راهنمای مدیریت مراکز مرتبط به کودکان: مدیریت کلان مهد”’ (۱۳۹۹)
* ”’سواد: سطح 2”’ (۱۳۹۹)
* ”’کتاب کار”’ (۱۳۹۹، با همکاری منصوره کیا)
* ”’آشنایی با حیوانات: سطح 1”’ (۱۳۹۹)
* ”’آزمایشگاه: سطح 1”’ (۱۳۹۹)
* ”’پژوهش: سطح 1”’ (۱۳۹۹)
* ”’تست هوش (جلد 1)”’ (۱۳۹۹)
* ”’تست هوش: گروه سنی 3 سال”’ (۱۳۹۹)
* ”’راه کار عملی ثروتمند شدن”’ (۱۳۹۹)
* ”’راهنمای مربیان و والدین”’ (۱۳۹۹، با همکاری منصوره کیا)
* ”’تندرستی (هوش حرکتی)”’ (۱۳۹۹)
* ”’تست هوش: گروه سنی 4 سال”’ (۱۳۹۹)
* ”’شاهنامه و خلاقیت: شاهنامه برای کودکان زیر هفت سال”’ (۱۳۹۹)
* ”’پرونده هوشی و اخلاقی کودک: ویژه کودکان 3 تا 4 سال”’ (۱۳۹۹)
* ”’آزمون نهایی حساب و کتاب”’ (۱۳۹۹)
* ”’تمرین نوشتن”’ (۱۳۹۹)
* ”’برنامه پژوهشی آفتاب خندان (کتاب کار): سیستم ارزیابی تمایلات درونی کودکان زیر هفت سال (سطح یک، دو و سه)”’ (۱۳۹۶)
* ”’برنامه پژوهشی آفتاب خندان (راهنمای والدین): سیستم ارزیابی تمایلات درونی کودکان زیر هفت سال (سطح یک، دو و سه)”’ (۱۳۹۶)
* ”’زنگ بازی (سطح 1، 2 و 3)”’ (۱۳۹۶، طراح)
### تألیفات و ترجمهها (نشر آذرنیا، ۱۳۹۶)
* ”’کتاب تمرین نوشتن – پیشدبستانی تکمیلی (پژوهشی)”’ (با همکاری منصوره کیا)
* ”’کتاب کار – پیشدبستانی تکمیلی (پژوهشی)”’ (با همکاری منصوره کیا)
* ”’کتاب راهنمای اولیا و مربیان – پیشدبستانی تکمیلی (پژوهشی)”’ (با همکاری منصوره کیا)
* ”’تیرون متقلب: جنایتکاران مرداب”’ (ترجمه، نویسنده: هانس ویلهلم)
* ”’یک دانه کوچک: داستان زندگی وانگاری ماتهای”’ (ترجمه، نویسنده: ریک رایسدایک، مترجم همکار: فاطمه باقریلری)
* ”’الاغ خوابآلود”’ (ترجمه، نویسنده: کران کاستوریا، مترجم همکار: فاطمه باقریلری)
* ”’زندگی یک درخت”’ (نویسنده، تصویرگر: منصوره کیا)
* ”’تیرون متقلب: جزیره مرداب”’ (ترجمه، نویسنده: هانس ویلهلم، مترجم همکار: رویا جولانی)
* ”’گورخری به نام خالخالی: خال خالی زیبا”’ (ترجمه، نویسنده: النی سورنو، مترجم همکار: رویا جولانی)
* ”’زندگی اشرافی الاغ کوچولو”’ (ترجمه، نویسنده: هانس ویلهلم، مترجم همکار: رویا جولانی)
* ”’گورخری به نام خالخالی”’ (ترجمه، نویسنده: النی سورنو، مترجم همکار: رویا جولانی)
* ”’تیرون متقلب: پهلون پنبه”’ (ترجمه، نویسنده: هانس ویلهلم)
* ”’دوستی بنی و مکس”’ (ترجمه، نویسنده: سوزان بی، مترجم همکار: رویا جولانی)
### سایر آثار
* ”’واکاوی جنسیتی تصاویر در کتب درسی دوره ابتدایی”’ (انتشارات نوروزی، ۱۴۰۲) – این کتاب با همکاری نویسندگان دیگر (امید کر، فریبا علیپورتوماج، سیمین هاشمی، عالیه پیکر) منتشر شده است.
* ”’دغدغههای یک پدر نگران”’ (مقاله) – ماهنامه بازی و اسباببازی، شماره ۵۱، بهمن ۱۳۹۶.
—
## فعالیتهای هنری و رسانهای
منوچهریان در زمینههای مختلف هنری از جمله فیلمسازی، عکاسی و تولید محتوای آموزشی تصویری فعال بوده است.
### فیلم و مستند
از جمله آثار او میتوان به کارگردانی مستند «بابا قدیم کی میاد» درباره زندگی روحالله دلخانی (استاد خطاطی) اشاره کرد. تیتراژ این فیلم با بازی صابر ساده تولید شده است. او همچنین مستند «بابا آب داد» (با موضوع روز اول مدرسه) را ساخته که به گفته خودش اولین مستند تجربی او محسوب میشود. منوچهریان موزیک ویدیوهایی با تم محلی مانند «کوزه شکسته» (با صدای حسین کنگرلو) و مجموعه «کوزه شکسته» را کارگردانی کرده است. از دیگر آثار او میتوان به مستند «چهارشنبه چهار عصر» درباره زندگی سیدحسن امین اشاره کرد.
### عکاسی
منوچهریان نمایشگاههای متعدد عکس با موضوع کودک برگزار کرده است، از جمله:
* «چهار فصل کودکانه» (با همکاری مهد قاصدک و مهد نوگلان)
* «چشمانت کارناوال آتش بازی است» (در موسسه مطالعه خلاقیت کودک و نوجوان، شعبه رباط کریم)
* «بادبادکها» (با همکاری موسسه خلاقیت اسلامشهر)
* «وقتی بهار را به خانه آوردی» (با همکاری مهد کودک یاس)
* «خانهای با چهار پاره خط» (زندگی کودکان مهاجر)
* «اگر معنای سفر را می دانستی»
* «یک صبح نمناک بهاری»
* «در توهمی هزار گانه»
نمایشگاههای او در مکانهایی مانند فرهنگسرای ایثار برگزار شده است.
### مجموعههای ویدیویی آموزشی
او مجموعههای آموزشی متعددی برای والدین و مربیان تولید کرده است:
* ”’فلسفه مهر”’ و ”’اسرار تشویق”’: با موضوع روشهای درست تشویق کودکان (شمارههای ۱، ۲، ۳، ۴)
* ”’۵۵ بازی برای نوزادان”’: معرفی بازیهای مناسب برای افزایش هوش نوزادان در ماههای اول (شمارههای ۱ تا ۱۱)
* ”’چگونه پدر و مادر جذابتری باشیم”’: مجموعهای شامل ۱۰۰ ویدیو با پیشنهادهایی برای شاد کردن کودکان (شمارههای ۱ تا ۱۳)
* ”’زندگی بازی است”’: مجموعهای از بازیهای خلاقانه برای گروههای سنی مختلف (شمارههای ۱ تا ۱۴ با عناوینی مانند آرد بازی، چراغ راهنمایی، جهتیابی با چشم بسته، ماست رنگی، نقاشی با دست مخالف و…)
* ”’بازی کودکان با گوشی و کامپیوتر”’ (در قالب فلسفه مهر)
* ”’نگاه اسلام به بازی کردن کودکان”’
* ”’کلاغ خنزر پنزری”’ (اجرای داستان کودکانه از سروناز پریش)
* ”’شاهنامه برای کودکان زیر ۷ سال”’ (بازنویسی و اجرا در چندین قسمت شامل داستانهای به دنیا آمدن رستم، کودکی رستم، هفت خان رستم، رستم و سهراب و رستم و افراسیاب)
—
## حضور در رسانهها
برنامه «زندگی بازی است» با حضور امید منوچهریان از شبکه استانی کرج (صدا و سیمای مرکز البرز) پخش شده است.
—
## همایشها و کارگاهها
منوچهریان کارگاهها و همایشهای متعددی در سراسر ایران برگزار کرده است.
”’همایش راههای کسب درآمد در دانشگاه آزاد اسلامی اوز”’ (فروردین ۱۳۹۷)
در فروردین ماه ۱۳۹۷، یک همایش عمومی با موضوع «راههای کسب درآمد» و «تغییر در سبک زندگی» با سخنرانی امید منوچهریان در تالار فردوسی (خیریه عبدالقادر فقیهی) دانشگاه آزاد اسلامی واحد اوز برگزار شد. این همایش توسط موسسه خلاقیت و ندای آرامش به مدیریت الهام صمدانی سازماندهی شده بود .
در این همایش، منوچهریان که با عناوین «کارشناس مسائل خانه و خانواده»، «مدرس آموزش راههای کسب درآمد بیشتر و اقتصاد بهتر» و «روانشناس» معرفی شده بود، به بیان دیدگاههای خود پرداخت. وی معتقد بود که «۹۶٪ افراد جامعه شرایط موجود را ادامه میدهند ولی تنها ۴٪ تغییرپذیر هستند» و «ترس» را مهمترین عامل تردید در تصمیمگیری افراد دانست .
او شش شاخص برای نگه داشتن امید در زندگی را برشمرد:
۱. خودت باشی
۲. عمیقاً به خدا دل ببندی
۳. با خانواده پیوند بدون انقطاع داشته باشی
۴. تعهد قلبی به کشورت داشته باشی
۵. تعهد قلبی به شهرت داشته باشی
۶. طرحهای اقتصادی را از نظر و اقداماتت دور نداری
پس از همایش، منوچهریان در نشستی تخصصی با حضور رئیس دانشگاه (عبدالعزیز خضری) و اعضای هیأت امنای دانشگاه آزاد اوز (احمد صمدانی) شرکت کرد و از مشارکت جمعی نیکوکاران در ساختار عمرانی و علمی این دانشگاه تقدیر نمود. وی همچنین از ساختمان دانشگاه بازدید کرد و آن را «با اهمیت و پرجاذبه» خواند و متعهد شد که یافتههای خود را در مجله «آفتاب» که نویسنده و سردبیر آن است، بازتاب دهد .
”’سایر کارگاهها”’
* کارگاههای «بازی آفتاب» در مناطق مختلف تهران (یوسفآباد، مشیریه و…) با همکاری بنیاد فرهنگی فرحناز بهکارثانی
* سخنرانی در فرهنگسرای استاد شهریار درباره ترجمه گاتاها
* برگزاری جشنهای مناسبتی مانند جشن سده ۱۴۰۳، جشن اردیبهشتگان، جشن آببازی، جشن قابلمه طلایی
* کارگاههای تخصصی: کارگاه سفال، کارگاه چرتکه ایرانی، کارگاه ساخت شهر گلی، کارگاه بازی نقشه گنج، بازی دور ریختن ترسها
* همکاری با بنیاد فرهنگی فرحناز بهکارثانی در ایجاد «سینمای محله» و مراسم اهدای کاپ مسابقات
—
## رویکرد و روش پیشنهادی
در معرفی این برنامه ادعا میشود که هر کودک با ۳۵ «پرتو» یا توانمندی بالقوه متولد میشود. حوزههای مورد ارزیابی شامل طیف وسیعی از جمله طبیعتگرایی، هوش هیجانی، هوش درونفردی و میانفردی، هوش زبانی، موسیقیایی، بدنی-جنبشی، فضایی، خلاقیت، رهبری، تفکر منطقی و فلسفی، ذهنآگاهی، تابآوری و معنویت است .
به گفته طراحان آن، ارزیابیها از طریق تستهای عملی، پرسشنامههای مشاهدهای والدین و تهیه «نقشه رشد» انجام میشود و بر اساس آن، برنامه سالانه شامل فعالیتهای هدفمند برای هر کودک طراحی میگردد.
—
## نقد و بررسی
در صفحه زندگینامه منتسب به اهورا امید، نظراتی از منتقدان ادبی درباره کتاب «مانتروم» نقل شده است. به گفته این صفحه، کریم آذر این اثر را در «مرز میان اسطوره و تاریخ، میان شعر و فلسفه» توصیف کرده و مریم لاله آن را اثری «فراژانر» خوانده است.
—
## منابع
* پایگاه اطلاعرسانی کتابخانه ملی ایران (opac.nlai.ir)
* پایگاه کتابخانه ملی ایران (ketab.ir)
* خبرگزاری آنا (ana.ir)
* پایگاه خبری هیئت امنای دانشگاه آزاد اسلامی اوز (payamedanesh.ir)
* وبسایت رسمی برنامه پژوهشی آفتاب (aftab20.ir)
* کانال آپارات ahuoraomid2026
* کانال آپارات امید منوچهریان
* پایگاه کتابرسانی نهنگ (nahang.ir)
—
## پیوند به بیرون
* [وبسایت رسمی برنامه پژوهشی آفتاب](http://aftab20.ir)
* [کانال آپارات اهورا امید منوچهریان](https://www.aparat.com/ahuoraomid2026)
* [کانال آپارات امید منوچهریان](https://www.aparat.com/omidmanuchehrian)
—
{{پانویس}}